Ես արդեն գիտեմ

• Ընկերության մեջ շատ կարևոր են վստահությունն ու անկեղծությունը:
• Տղաների ու աղջիկների տարբերությունները իրար լրացնում են և ոչ թե հակասում միմյանց:
• Ես իրավունք ունեմ. նշանակում է՝ ես կարող եմ դա անել:
• Ես պարտավոր եմ. նշանակում է՝ ես պետք է դա անեմ:
• Արարքի ճիշտն ու սխալը որոշվում է դրա հետևանքներով:
• Այն վայրերը, որտեղ հաճախ լինում ենք, և այն մարդիկ, որոնց հետ շփվում ենք, մեր միջավայրն են:
• Օրվա ռեժիմը օգնում է մեզ ամեն ինչ ժամանակին կատարել, չհօգնել և ունենալ լավ տրամադրություն:
• Պետք է լինել համառ և գործը հասցնել մինչև վերջ:
• Նպատակները լինում են մեծ և փոքր, հեռահար և մոտակա:
• Աստղերը շիկացաց նյութերի հսկա գնդեր են: Նրանք լույս ու ջերմություն են արձակում:
• Աստղերը, Արեգակը, Երկիրը, մոլորակները, Լուսինը երկնային մարմիններ են:
• Արեգակի շուրջը Երկրի մեկ լրիվ պտույտը տևում է մեկ տարի: Ամիսը Երկրի շուրջը Լուսնի կատարած մոտ մեկ լրիվ պտույտն է:
• Տարվա եղանակներն առաջանում են, որովհետև Երկիրը պտտվում է արեգակի շուրջը:
• Տարվա չորս եղանակների հետ կապված՝ փոխվում է բույսերի կենդանիների և մարդոը կյանքը:
• Մարդու օրգանիզմը կազմված է օրգաններից, որոնք աշխատում են համաձայնեցված:
• Գլխուղեղը մեր օրգանիզմի կառավարման կենտրոնն է:
• Մեր շրջապատի մասին ամենատպավորիչ տեղեկությունները մենք ստանում ենք տեսողության միջոցով
• Ականջը լսողության օրգանն է: Այնտեղ է գտնվում նաև մարդու հավասարակշռության օրգանը:
• Մարդը հոտերը զգում է օդը ներշնչելու ժամանակ: Սննդի համը մարդը զգում է լեզվի միջոցով:
• Մաշկը պաշտպանում է մեր օրգանիզմը տարբեր վնասվածքներից, ցրտից, շոգից, հիվանդաբեր մանրէներից:
• Սննդի միջոցով մարդը ստանում է սննդանյութեր՝ սպիտականյութեր, ճարպեր, ածխաջրեր, վիտամիններ, ջուր և հանքային աղեր:
• Մարմինը պետք է կոփել օդի, ջրի և արեվի միջոցով:
• Ճիշտ կեցվածք ձևավորելու համար անհրաժեշտ է հետևել նստելուն, քայլելուն, զբաղվել ֆիզիկական աշխատանքով և սպորտով:
• Մեր շրջապատի շատ իրերի, կենդանիների ու բույսերի հետ շփվելիս մեզ հետ կարող է դժվար պատահար տեղի ունենալ, եթե չպահպանենք անվտանգության կանոնները:
• Երկրաշարժը կայծակը, սողանքը բնական աղետներ են:
• Երկրաշարժի ժամանակ պետք է արագ կողմնորոշվել, առանց խուճապի մատնվելու լքել շինությունները, տրանսպորտային միջոցները և դուրս գալ բաց տարածություն:
• Մի կոտրիր ծառերի ու թփերի ճյուղերը, մի պոկիր ծաղիկները:

Բնության մեջ գտնվելու վարքի կանոններ
• Մի քանդիր մրջնանոցները, թռչունների բները:
• Մի հետապնդիր ու անհանգստացրու կենդանիներին:
• Օգնություն ցույց տուր անօգնական վիճակում հայտնված կենդանիներին:
• Մի աղմկիր բնության գրկում:
• Մի աղտոտիր բնությունը: Քեզանից հետո բնությունը թող այնպիսի վիճակում, որ երբ էլ վերադառնաս, չամաչես քո արածի համար:

Advertisements

Ընթերցանության նյութեր

Բրունո Ֆերերո «Սև ոչխարը»

Համո Սահյան «Գարնանամուտ»

Ջանի Ռոդարի«Կապույտ լուսացույցը»

Ա. Խնկոյան «Ծիծեռնակին»

Դոնալ Բիսեթ Մրջյունն ու շաքարը

Ստեփան Զորյան Ճանապարհորդ Ջեկոն

Վ.Գյոթե Վարդը

Ալբերտ Մորավիա Երբ մտքերը սառչում են օդում

Վիլյամ Սարոյան Բոլոր հրաշալի խալները

Վիլյամ Սարոյան Գրադարանում

Փոքր Մհեր

Քոմոդո վիշապը հեղինակ՝ Դոնալդ Բիսեթ

← Մայիսյան նախագծերԲարձունքի հաղթահաում. Արայի լեռ, Ծաղկեվանք →
Արա լեռ. ավանդապատումներ
Ավանդապատումներ
Ըստ ավանդության, լեռը կոչվել է Արա գեղեցիկ արքայի անունով: Խորենացին բերելով Արա Գեղեցիկի և Շամիրամի պատմությունը այն համարում է իրական, զերծ առասպելաբանությունից: Ասորեստանի թագուհի` Շամիրամի դեմ ճակատամարտի ժամանակ, Արան իր զորքը դասավորել էր Արա լեռան ստորոտում: Շամիրամը դիրքավորվել էր Հատիսի լանջին: Համաձայն լեգենդի` Արա լեռը դա հենց Արա գեղեցիկի մարմինն է, որը ընկել էր ճակատամարտի ժամանակ: Հեռվից այն իրոք նմանվում է, ձեռքերը կրծքին դրած, պառկած մարդու: Հաճախ զբոսաշրջիկներից կարելի է լսել. «բարձրացանք ձեռքերի ուղղությամբ» կամ «թեքվեցինք դեպի ոտքերը»: «Ձեռքերը» դա լեռան միջնամասն է, իսկ «ոտքերը»` արևելյան մասը. այնտեղ է գտնվում ամենաբարձր կետը: «Քիթ» են անվանում, գագաթի արևմտյան մասում ցցվող` ժայռազանգվածը, որի պաշտոնական անունը Աքլորաքար է (2511 մ):

Ծաղկեվանք կամ Կույս Վարվառայի քարայր
Լեռան լանջերին է գտնվում Ծաղկեվանքը, որի պատճառով էլ լեռը կոչվել է նաև Ծաղկեվանքասար:

Ավանդույթի համաձայն քրիստոնեությունն ընդունելու համար հալածանքի ենթարկվելով իր հարազատ հորից, Վառվառա անունով կույսը թաքնվում է այս այրի մեջ:

Ըստ մի այլ լեգենդի, Ծաղիկ անունով մի կույս աղջիկ էր ապրում։ Իշխաններից մեկը հավանում է նրան և ուզում է բռնի տիրանալ։ Ծաղիկը վախենալով փախչում է Արայի լեռ և թաքնվում քարայրում։ Լեռան ստորոտում նա հանդիպում է մի հովվի, ով գառներ էր արածեցնում և խնդրում ոչ մեկին չհայտնել իր տեղը։

Զայրացած իշխանը սկսում է փնտրել Ծաղիկին նրան պատժելու համար, հանդիպում է հովվին, հովիվը վախենում է նրանից և հայտնում Ծաղիկ կույսի տեղը։ Ծաղիկը տեսնելով, որ իշխանը ուր որ է կհասնի իրեն, բարձրանում է հսկա ժայռին և իրեն ներքև նետում։ Այդ պահին մատնիչ հովիվը իր ոչխարներով քարանում է։ Ծաղկի անվամբ էլ Արայի լեռան վրայի մատուռը կոչվում է Ծաղկեվանք։ Մատուռի կտուրից կաթացող ջուրը համարվում է Ծաղիկ կույսի արցունքները։ Մարդիկ գալիս են և տանում այդ ջրից, հավատալով, որ այն կբուժի իրենց աչքերը։

Սև ոչխարը

Կար չկար մի սև ոչխար։ Հոտում մյուս բոլոր ոչխարները սպիտակ էին։ Նրանք ատում էին սև ոչխարին և նրա հետ շատ վատ էին վարվում։ Հենց որ տեսնում էին նրան, սկսում էին փնթփնթալ. «Հեռացի՛ր, դու այլանդակ ես, դու բնության սխալն ես»։ Նրանք երջանիկ էին միայն այն ժամանակ, երբ տեսնում էին, թե ինչպես է սև ոչխարը լաց լինում։ Բելինդան՝ գեր, սպիտակ ոչխարը, առանձնապես դաժան էր վարվում սև ոչխարի հետ։ Նա հոտի առաջնորդն էր։ Մյուս բոլոր ոչխարները միշտ հետևում էին նրան, կրկնում էին այն, ինչ նա էր ասում։ Սև ոչխարը տխուր էր։ Նա շատ էր ուզում մյուսներինման լինել, սակայն ոչ մի կերպ չէր կա­րող փոխել իր գույնը։ Երբեմն ցանկանում էր փախչել այդտեղից ու կորչել։ Սակայն ամեն անգամ ետ էր վերադառնում, քանի որ չգիտեր, թե ինչպես կարող էր ապրել
մեն-մենակ։ Բելինդան խիստ ու հպարտ էր։ Նա որոշեց ճանապարհ ընկնել և ուսումնասիրել կյանքն ու աշխարհը։
Նա անցնում էր նոր արոտավայրերով։ Երբ հանդիպում էր նոր հոտերի, կանգ էր առնումնրանց մոտ և հպարտորեն ասում. «Ես հոտի առաջնորդ եմ։ Բոլորը լսում են ինձ։ Ես մեկն եմ նրանցից, ովքեր որոշում են, թե ինչ պետք է անել։» Մի օր Բելինդան հանդիպեց շատ մեծ ու անսովոր հոտի։ Հոտի բոլոր ոչխարները սև էին։ Սկզբում նա զարմացավ, հետո սկսեց քրքջալ։ Նա այնքան համոզված էր, որ իր սպիտակ մորթին գերազանցություն ունի, որ ետ ընկրկեց ու շարունակեց ծիծաղել նրանց վրա։ Հետո մոտեցավ հոտին։ Սակայն ամբողջ հոտը սկսեց ծաղրանքով նրա վրա ծիծաղել։ Բելինդան առաջ երբեք հնարավորություն չէր ունեցել տեսնելու, թե ինչպես է մի սեփ-սև ոչխար նայում ուղիղ իրեն և ասում. «Որևէ մեկդ երբևէ տեսե՞լ եք ավելի ծիծաղելի բան,քան սա։ Պետք է պոկել սրա վրայից այս մորթին ու տեսնել, թե ինչ կա տակը։» Ամբողջհոտը սկսեց ծիծաղել։ Բելինդան շրջվեց և որքան կարող էր արագ վազեց։ Սև հոտը նայեց նրա հետևից և շարունակեց ծիծաղել։ Նա վազեց դեպի մեկ այլ արոտավայր, որտեղ տեսավմեկ այլ մեծ հոտ։

Նա երբեք չէր տեսել նման հոտ. այնտեղ կային սև ոչխարներ, սպիտակ ոչխարներ, մոխ­րագույն ոչխարներ, պուտավոր ոչխարներ, բոլորը խառն ապրում էին նույն հոտում։ Հիմա, երբ նա կորցրել էր իր ինքնավստահությունը, կանգ առավ ու կասկածով մտածեց. «Տեսնես այս հոտն ինչպե՞ս կվարվի ինձ հետ»։Մի ոչխար տեսավ նրան և սիրալիր հարցրեց. «Որտեղի՞ց ես գալիս»։ Բելինդան պատասխանեց. «Ես եկել եմ սարի այն կողմից»։ Մի սև ոչխար մոտեցավ նրան, և Բելինդան պատրաստվեց փախչել։ Սև ոչխարն ասաց. «Մի՛ վախեցիր։ Մնա այստեղ մեզ հետ որքան ցանկանում ես։ Խոտն այստեղ շատ թարմ է։ Մենք ողջունում ենք քեզ»։
Բելինդան մնաց այդ հոտի հետ երկու օր։ Հետո որոշեց վերադառնալ տուն։ Հոտին հրաժեշտ տալուց առաջ նա ասաց. «Դուք աշխարհի լավագույն հոտն եք։ Դուք ընդունում ու հարգում եք բոլոր գույների ոչխարներին։ Իսկ մեր հոտում միայն մեկ սև ոչխար կա։»

Առաջադրանքներ

Ինչպե՞ս կնկարագրեիք Բելինդային՝ որպես առաջնորդ։ Ի՞նչ կարող եեք ասել Բելինդայի մասին։ Ինչպե՞ս կնկարագրեիք այս նոր հոտը, որին հանդիպեց Բելինդան։ Նրանք շատ բարի էին։

Համեմատեք առաջին հոտը հանդիպած հոտի հետ։

Համեմատե՛ք այս պատմությունը իրական կյանքի իրավիճակների հետ։

Share this: